على دوانى
69
سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ( فارسى )
سفرهاى سيّد رضى از تاريخ بعضى از قصائد و اشعار سيد رضى و نقل پارهاى از تواريخ مىتوانيم بعضى نقاطى را كه سيد رضى ، اين دانشمند و متفكر بزرگ اسلامى به آن جاها سفر كرده است بشناسيم . سيد رضى در سال 381 به فاصله چند ماهى كه از منصب نقابش گذشت سفرى به « واسط » نمود ، و گفتيم كه واسط واقع در ده فرسخى بغداد بوده است . در سال 389 به اتفاق برادر بزرگش سيد مرتضى عزيمت حج نمود . دانشمند رجالى ابو على حائرى در كتاب رجال خود از كتاب « اتحاف الورى به اخبار ام القرى » در حوادث سال 389 نقل كرده است كه در اين سال شريف مرتضى و شريف رضى براى اداى فريضه حج راه مكه را پيش گرفتند . در اثناى راه ابن جراح طائى درخواست چيزى از آن دو برادر كرد و نه هزار دينار از خالص اموال خود به وى عطا كردند . « 1 » در ماه جمادى الاولى از سال 392 سفرى به « حيره » كرد و با آن ديده عبرت بينى كه داشت بر آثار باقى مانده از سلاطين حيره نگريست و دوران عظمت و شكوه و ملك رانى ايشان را در كشور « سواد » به خاطر آورد و در بىاعتبارى دنيا قصيدهاى نظم كرد ، بدين مطلع : ما زلت اطرب للمنازل بالنوى * حتى نزلت منازل النعمان بار ديگر گذارش بر حيره افتاد و آثار بر جا مانده از شاهان ، قريحتش را به جنبش در آورد ، و به خانههاى ويران ايشان خطاب كرد و قطعهاى بگفت كه مطلعش اينست : اين بانوك ايها الحيرة البيضاء * و المضيئون منك الديارا يعنى : اى حيرهء درخشان ! آنها كه تو را بنا كردند ، و خانهها را از تو روشن ساختند كجا هستند ؟ « 2 »
--> ( 1 ) - منتهى المقال - ص 214 . ( 2 ) - حيره قلمروى در اطراف كوفه بوده ، و از آنجا كه آن نقطه پوشيده از درختان نخل و غيره بوده است به آن « سواد كوفه » يعنى سياهى اطراف كوفه مىگفتند . چون بيابان آنجا از كثرت درختان از دور سياه به نظر مىرسيده است ، ملوك حيره به « مناذره » معروفند . نعمان بن منذر و پدرش منذر پادشاهان عرب دست نشاندهء شاهان ساسانى ايران بودند كاخهاى « خورنق » و « سدير » از آثار پرشكوه پادشاهان حيره بوده است . ملوك حيره عرب مسيحى بودند ، و براى خود تمدن و زندگى شكوفائى داشتند .